Mogą to być ćwiczenia oddechowe, które poprawiają wydolność oddechową i jakość mowy, ćwiczenia motoryki narządów artykulacyjnych, które kształtują ich sprawność oraz ćwiczenia słuchowe rozwijające słuch fonematyczny, co także pozytywnie wpływa na mowę dziecka.

Ćwiczenia oddechowe na utrzymanie prawidłowego funkcjonowania układu oddechowego

Do ćwiczeń oddechowych można wykorzystać piórka, wiatraczki, piłeczki, skrawki papierków, a także bańki mydlane. Dzieciom można zaproponować szereg zabaw typu:

• Chłodzenie gorącej zupy – dmuchanie ciągłym strumieniem,
• Naśladowanie lokomotywy – wydmuchiwanie pary („ffff – szszsz”),
• Naśladowanie balonika – wypuszczanie powietrza z jednoczesnym odgłosem „sssss”,
• Liczenie lub powtarzanie (na jednym wydechu) krótkich, a następnie długich zdań. 

Ćwiczenia usprawniające motorykę i ułożenie narządów artykulacyjnych

Ćwiczenia artykulacyjne powinny być wykonywane przed lustrem, by dziecko mogło uczyć się samokontroli i zadbać o precyzję ruchów. Przykłady takich ćwiczeń:

• Parskanie jak konik,
• Masaż warg zębami (górnymi dolnej wargi i odwrotnie),
• Wyraźna, wręcz przesadna artykulacja samogłosek: a-i-o-u-y-e,
• Naprzemienne oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „iii” oraz zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „uuu”,
• Układanie warg w „ryjek” i cofanie ich w „uśmiech”. „Pędzlowanie podniebienia” czubkiem języka przy szeroko otwartej buzi,
• Dotykanie językiem do nosa, do brody, w stronę ucha lewego i prawego.
• Wysuwanie języka w przód i cofanie w głąb jamy ustnej.
• „Chrapanie” na wdechu i wydechu,
• Oddychanie przez usta przy zatkanym nosie,
• Wymawianie sylab: ga, go, ge, gu, gy, gi, gą, gę, ka, ko, ke, ky, ki, ku,
• Nadymanie policzków i wciąganie policzków,
• Nabieranie powietrza w usta i zatrzymanie w jamie ustnej, a potem powolne wypuszczanie powietrza.

Ćwiczenia słuchowe wspierające analizę, syntezę, a także pamięć słuchową

„Zgadnij, co wydaje taki dźwięk”

Przygotuj opakowane w pudełka przedmioty tj.: kasza, cukier, groch, szkło, metal, kamyki, kulki, papier (tak aby wydawały dźwięk). Przed rozpoczęciem ćwiczeń dziecko musi poznać dźwięk, jaki wydają powyższe przedmioty. Dziecko siedzi z zamkniętymi oczami, musi rozpoznać, który z dotykanych przedmiotów wydaje konkretny dźwięk.

• ”Zlokalizuj przedmiot”

Ukryj wydającą dźwięk zabawkę i ćwicz pojęcia kierunku (po prawej – po lewej), głośności (głośno – cicho) i odległości (blisko – daleko).